Welk probleem wil je oplossen en op welke oplossing richt jij je?
Gangbare groendaksystemen bevatten vaak kunststof trays, drainage-elementen en synthetische doeken. Ook gerecyclede plastics blijven kunststof materialen. Greentray richt zich op het vervangen van de groendakdrager door een vorm uit hernieuwbare plantaardige vezels, met compostering als beoogde bestemming na gebruik.
Tegelijkertijd beperkt de draagkracht van bestaande gebouwen de mogelijkheden voor vergroening. Een gelijkmatig dunne substraatlaag biedt beperkte wortelruimte; een overal dikkere laag brengt extra gewicht mee.
Greentray verdeelt diepte en groeiruimte gericht. Het huidige concept is een module van circa 60 × 40 centimeter met twaalf vakken. We onderzoeken een omkeerbare vorm met groeizones van 5, 8 en 15 centimeter, afhankelijk van de gekozen zijde. Daarmee willen we verschillende vochtomstandigheden en worteldieptes creëren binnen een beheersbare dakbelasting.
Geschiktheid voor lichtgewicht daken is een belangrijk ontwikkeldoel. Daarvoor beoordelen we de volledige opbouw, inclusief substraat, begroeiing en maximaal vastgehouden water.
Daarnaast willen we aanleg en onderhoud eenvoudiger maken. De modules moeten hanteerbaar zijn, logisch aansluiten en afzonderlijk vervangen kunnen worden. Het doel is dat ook een particuliere gebruiker een geschikt, veilig bereikbaar dak eenvoudig kan vergroenen.
Op welke wijze draagt dit bij aan de circulaire transitie?
Greentray wordt ontworpen als een materiaal dat na zijn gebruiksperiode veilig kan terugkeren in de biologische kringloop.
We onderzoeken geperste cellulose en andere plantaardige vezels, waaronder geschikte reststromen, bij voorkeur uit regionale ketens. Daarbij beoordelen we de volledige samenstelling: ook bindmiddelen en eventuele toevoegingen moeten passen bij de beoogde composteerbaarheid en veilig zijn voor bodem en water.
De ontwerpambitie is circa tien jaar functioneren onder invloed van regen, droogte, vorst en wortelgroei, en daarna verantwoord composteerbaar zijn. We onderzoeken onder welke omstandigheden dit kan, hoe snel afbraak verloopt en hoe de dakopbouw tijdens die overgang blijft functioneren.
Composteerbaarheid is daarmee een ontwerpvoorwaarde die we willen aantonen. De drager moet uiteindelijk kunnen bijdragen aan een nieuwe biologische kringloop, zonder ongewenste resten achter te laten.
De modulaire opbouw ondersteunt bovendien gericht onderhoud: een beschadigd onderdeel moet afzonderlijk te vervangen zijn. Zo willen we voorkomen dat een groter deel van het systeem onnodig wordt vernieuwd.
We beoordelen deze keuzes ook op hun klimaatprestatie, inclusief productie, levensduur, vervanging en verwerking na gebruik.
Welke impact verwacht je dat dit project zal hebben?
De belangrijkste beoogde klimaatbijdrage bestaat uit een lagere materiaalgebonden uitstoot en mogelijke energiebesparing tijdens gebruik.
Voor de materiaalgebonden uitstoot onderzoeken we of een doelmatig geperste vezeldrager minder broeikasgasuitstoot veroorzaakt dan een gangbare kunststof tray. De vergelijking omvat de volledige levenscyclus, inclusief eventuele vervanging en compostering na gebruik.
Voor de gebruiksfase onderzoeken we de combinatie van vezelmateriaal, substraatdiepte, vocht en vegetatie. Die moet temperatuurpieken beperken en mogelijk de isolerende werking verbeteren. Als daardoor minder koeling of verwarming nodig is, kan ook tijdens het gebruik van het gebouw uitstoot worden vermeden.
De ontwerprichting wordt ondersteund door onderzoek. Een studie uit 2025 op een groendak in Tirol vond bij 14 centimeter substraat een maximale substraattemperatuur van 38,7 °C, tegenover 47,7 °C bij 7 centimeter. Diepere zones boden meer beschikbaar water en gunstigere omstandigheden voor andere planten. Dit zijn resultaten van een ander dak, die onze onderzoeksvraag ondersteunen.
Daarnaast willen we regenwater vasthouden en vertraagd afgeven, met meer variatie in beplanting, bloeiperioden en leefruimte voor insecten.
Het bereik kan groeien doordat we Greentray ontwikkelen voor lichte dakopbouwen en eenvoudige plaatsing en vervanging. Een praktisch toepasbaar systeem kan meer gebouweigenaren en aanleggers helpen om geschikte daken te vergroenen.
De prestaties van Greentray zelf worden vastgesteld met vergelijkende proeven. We meten onder meer klimaatbelasting, temperatuur, warmtestroom, waterberging, verzadigd gewicht en plantontwikkeling.
Waar sta je op dit moment? Welke impact heb je al gerealiseerd?
Greentray heeft de stap gemaakt van ontwerpidee naar een gefinancierd ontwikkeltraject. Vier concrete resultaten zijn al bereikt:
De eerste ontwikkelfase is ondergebracht in het BuildinG-traject in Groningen, met €10.000 beschikbaar voor materiaal, productie, prototype en tests.
Urban Climate Architects, Groendak.nl, Earthkweek en mijn natuurinclusieve ontwerppraktijk Faunest brengen samen circa €10.000 aan inzet in natura in.
Het concept is uitgewerkt in tekeningen, een vakkenindeling, een omkeerprincipe en onderzoeksvragen voor materiaal, water, gewicht en beplanting.
Er ligt een onderzoeksplan met een vergelijkende proefopzet. Mogelijke materiaalproducenten en verwerkers zijn benaderd.
De ontwikkeling wordt geleid door Jennifer de Jonge vanuit Jennifer de Jonge BV / Studio de Jonge. Het doel is eind 2026 een testbaar prototype op te leveren. De eindpresentatie van de eerste fase staat gepland voor januari 2027.
Deze resultaten laten zien dat middelen, vakkennis en een uitvoeringsroute beschikbaar zijn. De fysieke klimaat- en ecologische prestaties moeten uit de proeven volgen.
Onze beoogde groeiroute loopt van het eerste prototype naar een verbeterde proefserie en toepassing op geschikte Nederlandse daken. Daarbij toetsen we ook gebruiksgemak: tillen, plaatsen, aansluiten, onderhouden en afzonderlijk vervangen. Producenten en groendakaanleggers zijn de beoogde partners voor verdere productie en verspreiding.
Waar zit volgens jou de innovatie van je project?
Greentray brengt vier ontwerpvragen samen: hoe maken we een biobased drager, hoe vergroten we de klimaat- en natuurwaarde, hoe houden we de dakbelasting beheersbaar en hoe maken we het systeem eenvoudig te gebruiken?
De geperste vezelvorm krijgt verschillende substraatdieptes binnen één module. Daarmee willen we extra wortelruimte bieden waar die meerwaarde heeft en ondiepe zones behouden voor planten die daarbij passen. De beoogde omkeerbaarheid maakt verschillende vullingen met dezelfde basisvorm mogelijk.
De module wordt tegelijk ontworpen voor eenvoudige plaatsing en vervanging. Geschiktheid voor lichtgewicht daken en hanteerbaarheid door gebruikers worden vanaf het begin meegenomen.
Ook de bestemming na gebruik stuurt het ontwerp. De ambitie is dat de drager na zijn functionele levensduur veilig kan worden gecomposteerd.
De vernieuwing zit in deze samenhang: een praktisch toepasbare dakmodule waarvan materiaal, vorm, gebruik en uiteindelijke verwerking samen bijdragen aan een betere klimaat- en natuurprestatie.
Waar ga je het geld voor gebruiken?
De €25.000 gebruiken we voor de vervolgstap op de al gefinancierde eerste prototypefase: een verbeterde uitvoering, een kleine proefserie en onderzoek naar klimaatprestatie en praktische toepasbaarheid.
De indicatieve verdeling is:
€8.000 voor ontwerp en onderzoek door Studio de Jonge: technische doorontwikkeling, uitwerking van plaatsing en vervanging, verwerking van meetresultaten en afstemming met producenten en specialisten.
€7.000 voor materiaal en productie: aanvullende materiaalproeven, aanpassing van de proefmal en een kleine serie verbeterde prototypes.
€6.000 voor vergelijkende tests: onder meer natsterkte, vervorming, watergedrag, verzadigd gewicht, temperatuur en warmtestroom. Ook leggen we de basis voor vervolgonderzoek naar veilige afbraak en composteerbaarheid.
€4.000 voor monitoring, gebruiksproeven en een eerste levenscyclusvergelijking van de materiaal- en klimaatprestaties.
De prijs moet drie concrete resultaten mogelijk maken: een verbeterd prototype, vergelijkende meetgegevens en een onderbouwd plan voor productie en praktijktoepassing.
Daarmee willen we vaststellen op welke daken Greentray toepasbaar is, welke klimaatwinst mogelijk is en hoe we die winst met een eenvoudig te gebruiken product kunnen vergroten.
