Inzendingen

Duurzaam Onderwijs boek

Duurzaam Onderwijs is een boek (uitgekomen maart 2026). Het biedt praktische handvatten voor eerlijk, inclusief en duurzaam onderwijs. Het ondersteunt studenten bij hun rol in een veranderende samenleving en is opgebouwd rond de Inner Development Goals (IDG’s), die richting geven aan persoonlijke groei en planetaire verantwoordelijkheid. Dit studieboek helpt (aanstaande) tweedegraads docenten een brede pedagogische visie te ontwikkelen, waarmee zij toekomstige leerlingen kunnen begeleiden in hun zoektocht naar hun rol in een wereld vol sociaal-ecologische uitdagingen. De centrale vraag is: hoe kan onderwijs mensen ondersteunen bij het ontwikkelen van perspectief, betrokkenheid en handelingsvermogen? De kracht van Duurzaam Onderwijs ligt in de combinatie van theorie, herkenbare praktijkvoorbeelden en reflectie. Elk hoofdstuk begint met een casus uit de lerarenkamer, gevolgd door verdiepende inzichten, reflectievragen en concrete opdrachten – een stevige basis om als docent duurzame thema’s in de klas aan te pakken. Het boek is van onderop geschreven, met 23 auteurs van scholen, hogescholen, universiteiten en de praktijk. Het is uitgegeven door Noordhoff: https://www.noordhoff.nl/webshop/product/duurzaam-onderwijs-1e-editie-9789001196424 De editors van het boek, Rosa Groen en Aniek Draaisma, hebben hun ziel en zaligheid in het maken van dit boek gestopt en werken al toe naar een volgende editie. Het is een mooi project met enorme potentie.

Thema

Welk probleem wil je oplossen en op welke oplossing richt jij je?

Er is te weinig kennis en ervaring onder docenten vmbo, mbo, vo in het onderwijzen over sociaal-ecologische problemen. Door meer naar binnen te kijken als docenten, en hier handvatten voor te bieden, leert dit boek onderwijzers meer met innerlijke ontwikkeldoelen te werken en leerlingen mee te nemen in een reis die zowel moed, maar ook eerlijkheid, nederigheid en inclusie met zich meebrengt.

Op welke wijze draagt dit bij aan de circulaire transitie?

Het onderwijs is meer dan circulair, het zou energie moeten geven in plaats van recyclen. De ideeën van regeneratief onderwijs worden er in uitgewerkt, van gemeenschappelijke verantwoordelijkheid, werken met omgevingen rondom scholen, en buitenonderwijs.

Welke impact verwacht je dat dit project zal hebben?

Als lerarenopleidingen dit boek gaan gebruiken voor wereldburgerschapsonderwijs, kan dit grote impact hebben. Het zou mooi zijn als ook huidige middelbare schooldirecteuren het boek gaan gebruiken op studiedagen en voor de teams die burgerschaps-, natuurkunde-, maatschappijleer, aardrijkskunde- of biologielessen ontwikkelen.

Waar sta je op dit moment? Welke impact heb je al gerealiseerd?

De lancering was een succes, het leverde een groot event op met een film: duck://player/ehme2nzBCkI We hebben ook al 600 exemplaren verkocht. Het was een succes, https://www.dehaagsehogeschool.nl/over-de-haagse/nieuws/handboek-duurzaam-onderwijs-vol-inspiratie-en-tools en meerdere recensies zijn verschenen. Waaronder op NIVOZ: https://nivoz.nl/nl/boeklancering-duurzaam-onderwijs-den-haag De docenten die het realiseerden hebben ook de Duurzaam Onderwijs prijs Hoger Onderwijs gewonnen (zie http://www.academievoorduurzaamonderwijs.nl/duurzaamheid-is-geen-vraag-maar-een-plicht/) Niettemin zou het geweldig zijn als het meer aandacht krijgt en meer mainstream wordt meegenomen in onderwijsontwikkeling op middelbare scholen.

Waar zit volgens jou de innovatie van je project?

De innovatie is dat we vanuit Inner Development Goals werken, waardoor (toekomstige) docenten werken aan zelfreflectie (zijn, denken, verbinden, samenwerken, handelen) oftewel: kritisch denken en luisteren, voelen, reflecteren, samen ontwikkelen, verbinding zoeken en veranderen. Het zijn skills waar veel docenten profijt van kunnen hebben, en in dit werk worden concrete handvatten geboden om dit samen te doen, met je klas, met elkaar, en in eerste plaats eerst met je studenten die leraar willen worden. Het heeft grote raakvlakken met maatschappelijke ontwikkelingen, klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, maar ook met armoede, dekolonisatie en ongelijkheid. Het werkt toe naar systeemverandering, en geeft de docent skills om te ontwikkelen.

Waar ga je het geld voor gebruiken?

We werken toe naar een boek, met deels hetzelfde team, maar ook anderen, voor primair onderwijs. Voor bewustzijn van crises en wat je er in het klein mee kunt doen, kan je niet vroeg genoeg beginnen. Als het lukt om ook (meer) docenten in het primair onderwijs op te leiden tot kritische, reflectieve, en eco-vriendelijke professionals, kunnen we deze typen onderwijs als een olievlek vergroten. De potentie is enorm, omdat in het primair onderwijs nu ook de burgerschapsdoelen verplicht zijn. De sector schreeuwt niet alleen om meer leraren, maar ook om capabele duurzame leraren, die kunnen meehelpen de toekomst leefbaar en verbonden te maken.