Welk probleem wil je oplossen en op welke oplossing richt jij je?
Het probleem: energiearmoede en energieonrechtvaardigheid. Dat doen we door corporatiewoningen van deze huishoudens versneld te verduurzamen. Waarom gebeurt dat niet, of niet snel genoeg?
Omdat corporaties financieel in de knel zitten: ze kiezen met beperkte middelen tussen nieuwbouw en verduurzaming, terwijl de onderhoudskosten met tientallen procenten stegen. Elke corporatie vindt het wiel opnieuw uit, elke keten rekent zijn eigen marge en bewoners horen pas aan het eind wat er met hun woning gebeurt. De programmering volgt gebouwen en jaartallen, niet mensen. Intussen loopt de rekening op: de nettarieven stijgen volgend jaar met ruim €140 per huishouden en vanaf 2028 komt de CO2-heffing op aardgas (ETS2) erbovenop, het meest voor wie vastzit aan een cv-ketel. Die groep groeit: er worden nog bijna 400.000 nieuwe cv-ketels per jaar geïnstalleerd, en zo’n ketel staat er 18 jaar; wie vandaag plaatst, stookt tot na 2044 gas.
Wij willen het duurzame alternatief, met een lagere rekening voor de huurder, economisch aantrekkelijker maken dan fossiel en de cv-ketel, met extra focus op bewoners die het hardst in nood zitten. Dat doen we met een opschaalmodel dat de volgorde omdraait, met de bewoner als vertrekpunt. De EnergiearmoedeScan, met TNO ontwikkeld, wijst aan waar de nood het hoogst is (Scan + Plan). Met huurders bepalen we de gewenste uitkomsten, zoals een lagere rekening en minder tocht of hitte (Denk mee + Doe mee). Die uitkomsten gaan letterlijk de marktuitvraag in; wat werkt, dupliceren we naar identieke woningen (Ctrl C + Ctrl V), mogelijk gemaakt door de contingententool van TNO die elke woning op zo’n 120 kenmerken beschrijft. We bundelen de vraag van negen corporaties, samen circa 12% van de voorraad: met dat volume durven conceptontwikkelaars te investeren en daalt de prijs.
Het bewijs: bij Parteon in Zaandam maken we een sociale huurwoning nu all-electric voor ongeveer €13.500 na ISDE-subsidie, op de bestaande aansluiting en dus zonder netverzwaring. Twee jaar geleden kostte dat nog €28.000, en de sector schat het vaak op €50.000. Daarmee is all-electric bijna competitief met een nieuwe cv-ketel: het verschil is teruggebracht tot €1.000 – €3.000 (Total Cost of Ownership).
Op welke wijze draagt dit bij aan de circulaire transitie?
Op drie manieren, en de grootste zit in wat we níet doen. Eén: we vervangen alleen wat technisch nodig is; elke vermeden ingreep is 100% materiaal- en kostenbesparing. Twee: we verlengen de levensduur van bestaande woningen; renoveren in plaats van slopen is de grootste circulaire keuze in de bouw. Drie: corporaties met circulair of biobased beleid nemen dat op in de gewenste uitkomsten van de uitvraag. Daar zit een kip-en-eiprobleem: biobased is duurder omdat de vraag laag is, en de vraag blijft laag omdat het duurder is. Volume doorbreekt dat, en dat volume brengen wij: in de volgende marktuitvraag stimuleren we corporaties om circulaire uitkomsten aan de markt te vragen.
Welke impact verwacht je dat dit project zal hebben?
Voor bewoners: een lagere, voorspelbare energierekening en meer comfort. Bij Parteon gaan bewoners er €385 per jaar netto op vooruit (€925 vóór bewonersbijdrage), tegen een betaalbaarheidskloof van €624; sectorbreed meet TNO gemiddeld €173 per maand lagere energiekosten. Voor het klimaat: corporatiewoningen versneld van het gas af, bij Opgewekt Wonen 893 kg CO2 per woning per jaar; het MEER-programma hanteert minimaal 50% reductie per woning. Per 2029 normeert het kabinet de hybride warmtepomp bij cv-ketelvervanging, maar all-electric is beter: de huurder is af van de vaste gasaansluitkosten en de CO2-reductie is groter. In onze programma’s staan tot en met 2029 al 7.738 woningen gepland, waarvan 20 tot 30% van huishoudens in energiearmoede. De potentie is een veelvoud: 8.000 rijwoningen binnen Parteon (het rijwoningsegment is 42% van de voorraad), bijna 20.000 portiekflats in het actieonderzoek met vijf corporaties, en nog eens honderden hoogbouwwoningen bij de MEER-corporaties, waar de warmtepomp bovendien transitie-tech is: komt er een warmtenet, dan wisselt alleen de bron. Via het Aedes-platform komt de EnergiearmoedeScan straks bij alle corporaties. Wij bewijzen dat het kan en drukken de prijs; zodra gasloos aantoonbaar goedkoper is dan cv-ketelvervanging, doet de economie de rest. Anders dan steunpakketten is dit structureel: steun verdampt, een verbeterde woning niet.
Waar sta je op dit moment? Welke impact heb je al gerealiseerd?
Met een team van 10 professionals werken we samen met 10 corporaties (circa 12% van de voorraad) en ontvingen we €13 miljoen aan MEER- en MOOI-subsidie voor opschaling en innovatie. In de hoogbouw verduurzamen we middels 3 woningenconcepten 2.371 woningen. De eerste collectieve warmtepompen draaien met conceptaanbieder Energy Bridge. Bij Parteon zijn de kosten per rijwoning in twee jaar gehalveerd en de eerste all-electric woningen zijn op 1 augustus 2026 opgeleverd. De EnergiearmoedeScan draait bij 7 corporaties: De Alliantie, Woonopmaat, Haag Wonen, Stek wonen, Parteon, Domijn en Wormen Wonen. We gaven al 750 bewoners inspraak in de verduurzaming van hun woning. In Enschede (Hanenberglanden) bepaalden 300 bewoners spelenderwijs de gewenste uitkomsten, met een dobbelsteen voor het probleem en een sjoelbak voor de oplossing (fotoreportage bijgevoegd). De volgende stap is opschalen: op de Klimaattop (4-5 november 2026) lanceren we Wij Willen Warmte, en corporaties hebben al 250 van de 1.000 beschikbare wooneenheden voor 2027 ingetekend. Ons verhaal draagt ver: negen opiniestukken in landelijke kranten en vakmedia sinds 2023, en een tv-optreden (zie bijlagen).
Waar zit volgens jou de innovatie van je project?
Niet in een nieuwe techniek: warmtepompen, zonnepanelen en isolatie bestaan al. We zijn neutraal over de techniek; het gaat om de gecombineerde uitkomst die met bewoners is gedefinieerd. De innovatie zit in de omkering. Eén: niet ieder voor zich, maar samen; corporaties bundelen vraag en kennis. Twee: huurderswensen voorop, en die uitkoms ten gaan de markt in. Drie: dupliceren wat werkt met de contingententool van TNO, zodat het proceswerk één keer gebeurt. Vier: voorrang aan energiearmoede, dankzij de EnergiearmoedeScan. Ook ons organisatiemodel is innovatie: KnopOm is steward-owned, met missie- in plaats van winstoogmerk. Vier externe stewards bewaken de missie en vertegenwoordigen vier stemmen: de huurder, de corporatie, impactondernemerschap en klimaatfinanciering. De stem van bewoners zit dus niet in een klankbordgroep maar in de bestuurskamer.
Waar ga je het geld voor gebruiken?
De prijs gaat naar de campagne Wij Willen Warmte. Die mobiliseert corporaties om mee te doen aan collectieve inkoop van warmtepompen, en drukt zo de prijs. Met dit geld zetten we daarnaast in op het mobiliseren van huurders: zodat zij aan hun corporatie kenbaar maken dat zij ook gasloos willen, met ‘ik wil ook warmte’ als geluid. Het is een eerbetoon aan Marjan Minnesma en haar Wij Willen Zon, waarmee ze in 2010 de prijs van zonnepanelen met een derde drukte. Bij warmtepompen staan we nu op hetzelfde punt: onbekendheid over wat kan, misvattingen over de kosten en onnodig hoge prijzen in de keten. Corporaties plaatsen nu zo’n vijftig warmtepompen per dag; voor de doelen van 2050 moet dat viermaal zoveel. Zoals Minnesma zei: het kan, als je het wilt.
