Welk probleem wil je oplossen en op welke oplossing richt jij je?
Volgens het RIVM wordt zo’n 19 Mton CO2 e per jaar veroorzaakt door consumptie van dierlijke eiwitten op 32 Mton voor alle voedselconsumptie (rapport Broeikasgasemissies door landbouwproductie en voedsel consumptie). Juist vlees draagt het meest bij aan die klimaatbelasting en juist een heffing op vlees zou dus sterk kunnen bijdragen aan lagere broeikasgasemissies. Het is ook een veel goedkopere klimaatmaatregel t.o.v. peperdure technische oplossingen zoals CO2-opslag waar nu gekozen voor wordt. Nederland zou miljarden euro’s niet hoeven te investeren als gekozen wordt voor een forse heffing op vlees.
Het probleem is dat politici van o.a. VVD en CDA de heffing op vlees nog niet ondersteunen. Als dat wel zo zou zijn, is er een politieke meerderheid. De oplossing is om binnen deze partijen steun te mobiliseren voor eerst een bescheiden heffing op vlees van 1 euro/kg vanaf 2028 of 2029, onder andere via werving van invloedrijke ambassadeurs (die achter de schermen pleiten voor zo’n echte vleesprijs). De oplossing is ook: informeren en mobiliseren van leden van politieke partijen, het opnieuw organiseren van een petitie (zoals eerlijkevleesprijs.nl) het spreken met Tweede Kamerleden en ministers en het schrijven van lobby brieven , naast het verbreden van partners van TAPP Coalitie en deze partners activeren zich ook voor de heffing op vlees in te zetten. Om draagvlak bij politiek en burgers te vergroten, organiseren we ook events en zijn we actief in de media en social media en houden we opinie peilingen.
Op welke wijze draagt dit bij aan de circulaire transitie?
Een vleesheffing verandert financiële prikkels: vlees wordt relatief duurder, zuiniger grondstoffengebruik en circulaire en plantaardige alternatieven worden aantrekkelijker. Een heffing op vlees kan bijdragen aan de circulaire transitie doordat de prijs van vlees beter de maatschappelijke en milieukosten weerspiegelt. Dat werkt op verschillende manieren:
Minder grondstoffenverbruik: Een hogere vleesprijs kan de vraag naar vlees verminderen. Daardoor zijn er minder vee, landbouwgrond, veevoer en water nodig. Varkens, kippen en koeien eten jaarlijks enorme hoeveelheden geimporteerd (niet-circulaire) soja, de stikstof uit die soja blijft in Nederland achter als ammoniak (verstoort natuur) en vervuild grondwater (nitraat). Er is veel minder soja nodig als de binnenlandse vraag naar vlees afneemt.
Minder verspilling: Minder productie en consumptie van vlees kan de druk op landbouwgrond en grondstoffen verlagen. Dat past bij het circulaire principe om
grondstoffen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Een hogere prijs voor vlees zorgt voor minder verspilling omdat consumenten zorgvuldiger zullen zijn om duur vlees te verspillen en producenten zullen meer kleine vleesverpakkingen maken.
Stimulans voor alternatieven: Een heffing maakt plantaardige eiwitten en andere alternatieven relatief aantrekkelijker (al helemaal als heffingsopbrengsten gebruikt worden om groente en vleesvervangers goedkoper te maken). Dit kan investeringen en innovatie in duurzamere eiwitbronnen stimuleren.
Efficiëntere veehouderij: Als de opbrengsten van de heffing worden gebruikt voor verduurzaming, kunnen boeren bijvoorbeeld investeren in technieken die voer, meststoffen, energie en water efficiënter benutten.
Hergebruik van reststromen: De inkomsten kunnen worden ingezet voor onderzoek naar het benutten van reststromen uit de landbouw en voedselproductie, bijvoorbeeld voor veevoer of nieuwe grondstoffen.
Minder milieudruk: Een lagere vleesproductie kan bijdragen aan minder broeikasgasemissies, mestoverschotten en verlies van biodiversiteit.
Als de heffingsinkomsten bijvoorbeeld worden geïnvesteerd in circulaire landbouw, hergebruik van biomassa en duurzame eiwitproductie, is de bijdrage aan de circulaire transitie veel groter.
Welke impact verwacht je dat dit project zal hebben?
Verwacht wordt een klimaatimpact van 0,6 Mton CO2 eq per jaar bij invoering van een heffing van 1 euro / kg en 2 tot 4,2 Mton CO2 eq reductie per jaar bij invoering van hogere tarieven in bijv 2035 (conform ‘Duurzaamheidsbijdrage vlees’ en PBL rapport 2020, wat een halvering van de vleesconsumptie zou opleveren). De heffing levert initieel (bij 1 euro/kg) 600 miljoen euro per jaar op en in 2030 zo’n 2 miljard euro per jaar, die ingezet kan worden om klimaatvriendelijke vormen van voedsel consumptie en -productie goedkoper te maken. Hierdoor treedt een multiplyer op van de verwachtte klimaatimpact. Als het in Nederland ingevoerd wordt en navolging krijgt in andere EU landen, kan de klimaatwinst 32 Mton/jaar bedragen. De heffing op vliegtickets begon ooit ook met 1 EU-land, terwijl nu 9 EU landen het doen en de EU een ETS prijs/heffing voor luchtvaart invoerde.
Naast de klimaatimpact wordt een grote positieve impact verwacht voor de volksgezondheid (naast overige milieu effecten, zoals minder ontbossing voor veevoer, minder fijn stof en zie ook antwoorden op vraag over circulaire transitie). Door een
halvering van de consumptie van vlees in 2035, zullen ook de effecten van overconsumptie van rood- en bewerkt vlees halveren. Nu nog worden gezondheidskosten van circa 1 miljard euro per jaar gemaakt samenhangend met deze overconsumptie, gerelateerd aan hogere risico’s op diabetes 2, darmkanker en hart- en vaatziekten. Volgens PBL zal een heffing op vlees leiden tot een daling van bijna 9000 mensen per jaar met deze ziekten en tot een verlaging van de zorgkosten in Nederland zie https://tappcoalitie.nl/nieuws/13805/regeringsbrief-beveelt-tweede-kamer-eerlijke-vleesprijs-aan-en-goedkopere-groenten-en-fruit. Ook de al overbelaste zorgsector zal ontlast worden als mensen minder vlees gaan eten (en meer plantaardige gezondere alternatieven) als gevolg van de heffing.
Waar sta je op dit moment? Welke impact heb je al gerealiseerd?
In maart 2026 stemde een meerderheid in de 2e kamer (dankzij TAPP Coalitie) voor een verbod op stunten met vlees. Na invoering hiervan in 2027 zou de vleesconsumptie met 10% kunnen afnemen. zie https://tappcoalitie.nl/nieuws/26280/motie-verbod-op-stunten-vlees-nadat-jumbo-weer-besloot-te-gaan-stunten.
TAPP Coalitie bestaat nu zo’n 7 jaar en het draagvlak voor een heffing op vlees is gegroeid in die jaren. Waar het eerst taboe was, is het nu een van de klimaat maatregelen gesteund door diverse ministeries (intern), natuur- en milieuorganisaties (groene11), dierenwelzijns organisaties, de gezondheidsfederatie, 40 wetenschappers en economen (ESB artikel 2019). In 2023 steunde 57% van Nederland een vleestaks van 1 euro/kg, in 2025 was het al 63% (volgens enquetes), terwijl in 2030 de vleesprijzen zo’n 15% hoger waren dan in 2021. In 2023 nam de landbouw minister een heffing op vlees op in zijn concept landbouwakkoord, wat er bijna kwam. In 2021 stemde een 80% meerderheid in het EU parlement voor 0% btw op groente en fruit en het hoogste btw tarief voor voedsel met negatieve impact voor milieu of gezondheid. Daarna maakten ministers van Financien het mogelijk dat op groente en fruit 0% btw mocht komen, in plaats van minimaal 5%.
Het Ministerie van Financien acht een heffing op vlees goed implementeerbaar vanaf 2028 of later, zie https://tappcoalitie.nl/nieuws/21632/ministerie-financien–nieuw-belastingstelsel-omvat-heffingen-op-vlees-en-methaan-vanaf-2028
TAPP Coalitie heeft de echte vleesprijs al uitgetest in een catering omgeving in drie universiteiten. De vleesprijs ging er 3 maanden met zo’n 40% omhoog (conform tarieven uit rapport Duurzaamheidsbijdrage vlees voor 2030, 2 euro/kg kip tot 5,7 euro/kg rundvlees), terwijl de btw symbolisch naar 0% ging voor groente, fruit en vegan maaltijden (9% prijsverlaging). Het effect was een 20% lagere consumptie van vlees en tot 6x meer consumptie van groente, fruit en vegan maaltijden, wat samen de broeikasgasemissie met 50% verlaagde. In 2026 werven we nieuwe cateringlocaties samen met alle cateraars, met wie we samen een White Paper True Pricing publiceerden. Er hebben zich zo’n 7 nieuwe locaties aangemeld en elke cateringlocatie kan zich bij ons aanmelden voor het project Aan de slag met prijsdifferentiatie! Zie https://tappcoalitie.nl/nieuws/26581/prijsprikkel-in-bedrijfsrestaurants-halveert-co-uitstoot-blijkt-uit-pilots
Video over het waarom van een heffing op vlees, met voorzitter Jonge Klimaatbeweging, directeur Caring Doctors en een varkenshouder van Caring Farmers en Jeroom Remmers, directeur TAPP Coalitie: https://youtu.be/xlblfxEveNM?si=Cg923hqiW3pEDGrY
Voor video over effect heffing vlees in de EU: zie: https://www.youtube.com/watch?v=XebhhzpoWhY.
Flyer over TAPP: https://files.myonline.company/3139/media/TAPP-CoalitieBrochure-voor-nieuwe-partners-1742907460.pdf
Waar zit volgens jou de innovatie van je project?
Op zich is een heffing op vlees al een innovatie omdat het wereldwijd nog nergens is ingevoerd. De innovatie ontstaat vooral ook doordat een heffing de economische spelregels verandert. Vlees wordt relatief duurder, waardoor geld en ondernemerstijd verschuiven naar alternatieven. Waar zit die innovatie?
Plantaardige eiwitten: bedrijven krijgen een grotere markt voor producten op basis van soja, erwten, bonen, granen en schimmels. Onderzoek naar de Nederlandse eiwittransitie laat zien dat veranderende vraag en markten belangrijke aanjagers van innovatie zijn. Nederland is binnen de EU het 2e land met het meeste onderzoek naar innovatieve eiwitten en met het hoogste gebruik van vleesvervangers per inwoner , met wereldwijd sterke exportbedrijven van vleesvervangers zoals Vivera en Vegetarische slager en kan dit succes uitbouwen met een heffing op vlees, wat ook nieuwe werkgelegenheid creeert en exportmarkten.
Betere vleesvervangers: niet alleen “nepvlees”, maar producten die goedkoper, lekkerder, voedzamer en minder bewerkt zijn. Een belasting vergroot de potentiële markt voor zulke producten.
Fermentatie en precisiefermentatie: productie van eiwitten via micro-organismen kan een alternatief vormen voor dierlijke productie. Een grotere markt maakt investeringen in deze technologieën aantrekkelijker.
Kweekvlees: een hogere prijs voor conventioneel vlees kan op termijn de relatieve concurrentiepositie van gecultiveerd vlees verbeteren. CE Delft onderzoekt bijvoorbeeld
expliciet de milieu-impact van kweekvlees ten opzichte van kip, varkensvlees en rundvlees.
Efficiëntere veehouderij: de prikkel werkt ook binnen de bestaande sector. Als vlees duurder wordt vanwege de milieuschade, wordt het aantrekkelijker om per kilogram vlees minder emissies, voer, land en energie te gebruiken.
Meer hybride producten met zowel vlees als plantaardige eiwitten.
Nieuwe productieketens: denk aan lokale eiwitproductie, reststromen als veevoer of grondstof, precisielandbouw en nieuwe vormen van verwerking.
Het sterkste innovatie effect krijg als je de belasting opbrengst (deels of geheel) inzet voor gerichte bestedingen. CE Delft beschrijft bijvoorbeeld een model waarbij de opbrengst kan worden gebruikt voor verduurzaming van de landbouw en compensatie van consumenten. Dan krijg je eigenlijk een dubbele innovatieprikkel:
Een deel van de opbrengst naar R&D, demonstratie en opschaling. Alternatieven en schonere productiemethoden worden goedkoper en beter.
En er is een interessante beleidsles: als je de opbrengst van de vleestaks expliciet terugsluist naar innovatie in alternatieve eiwitten en verduurzaming van de veehouderij, kun je een veel sterkere innovatieprikkel creëren dan met alleen een belasting. Een recente Nederlandse studie naar voorkeuren voor een vleestaks noemt juist het oormerken van opbrengsten voor verduurzaming van de veehouderij en innovatie als relevante beleidsoptie.
Waar ga je het geld voor gebruiken?
We zouden 25.000 euro inzetten voor: het steun mobiliseren bij politieke partijen voor een bescheiden heffing op vlees van 1 euro/kg vanaf 2028 of 2029, onder andere via werving van invloedrijke ambassadeurs (die achter de schermen pleiten voor zo’n echte vleesprijs). De oplossing is ook: informeren en mobiliseren van leden van politieke partijen, het opnieuw organiseren van een petitie (zoals eerlijkevleesprijs.nl) het spreken met Tweede Kamerleden en ministers en het schrijven van lobby brieven , naast het verbreden van partners van TAPP Coalitie en deze partners activeren zich ook voor de heffing op vlees in te zetten. Om draagvlak bij politiek en burgers te vergroten, organiseren we ook events en zijn we actief in de media en social media en houden we opinie peilingen.
